ÜYELİK
MENÜ

Youtuber Kazançlarının Vergilendirilmesi

22 Mart 2021 12:00 51 Okunma Ramazan Eroğlu Tarafından Yazıldı

YOUTUBER KAZANÇLARININ VERGİLENDİRİLMESİ

 

Özet

Makalemizde internet fenomeni Youtuberların Google Adsense sisteminden elde etmiş oldukları kazançlarının 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 2. maddesinde sayılan kazanç ve iratlardan hangisi kapsamına girdiği ile söz konusu kazançların mali idare tarafından günümüzdeki vergilendirme şekli incelenmekle birlikte, Google'ın Türkiye'de temsilcilik açması (iş yeri ve/veya daimi temsilcilik) durumunda YouTuberların nasıl vergilendirilmesi gerektiği ve YouTuberların Google'ın Türkiye'de temsilciliğinin bulunmadığı günümüzde vergi incelemesine alınmaları durumunda mükellefiyet tesis ettirmemeleri halinde adlarına kesilecek cezalar açıklanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Youtube, Google Adsense, fenomen.

 

1. Giriş

Ülkemizde ve dünyada son yıllarda etkisini iyice artıran sosyal medya, bu etkisini bünyesinde barındırdığı ve kendi içerisinde yarattığı fenomenlere borçludur.

Söz konusu bu fenomenlik olgusu, sosyal medyanın çalışma prensibinin bir sonucu olarak ortaya çıkmıştır. Hakeza ortaya çıkan bu fenomenlik olgusu, sosyal medyanın işlevselliğini (üretilen video sayısı, erişim sayısı vb.) artırmıştır. Söz konusu bu işlevsellik artışı ise yeni kullanıcı ve takipçi sayılarının artışıyla; hem sosyal medya uygulamalarının hem de fenomenlerin daha çok kazanç elde etmesini sağlamıştır.

Ülkemizde ve dünyada sosyal medya uygulamaları ‘'incorporated company'' (anonim şirket) statüsünde kurulmuş şirketlerin bünyesinde bulunmaları dolayısıyla, mevzuat gereği vergilendirilmeleri hususu iş yeri ve daimi temsilcilik bulundurup bulundurmamalarına bağlı olarak Kurumlar Vergisi'nin ve/veya Dijital Hizmet Vergisi'nin konusuna girmektedir.

Fenomenlerin kazançları ise ‘'gerçek kişinin elde etmiş olduğu'' kazanç bağlamında olduğu için Gelir Vergisi'nin konusuna girmektedir. Ancak söz konusu bu kazancın 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 2. maddesinde belirtilen kazanç ve iratlardan hangisine dahil edileceği konusu tartışmalıdır.

İş bu makalenin ilerleyen bölümlerinde, reklam gelirinden ziyade Google Adsense sisteminden gelir elde eden ‘'YouTuber'' kazançlarının vergilendirilmesinin 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 2.maddesinde belirtilen kazanç ve iratlar yönünden değerlendirilmesi yapılacak ve Google'ın Türkiye'de temsilcilik açması durumunda YouTuber kazançlarının nasıl vergilendirilmesi gerektiği açıklanmaya çalışılacaktır.

 

2. Sosyal Medya Uygulamalarından Kazanç Elde Etme Yöntemleri

2.1. Reklam Gelirleri

Fransızcadan dilimize geçen ‘'fenomen'' kelimesinin anlamı ‘'duygularla anlaşılabilen şey'' dir. Sosyal medya kullanıcılarının sıkça duymaya aşina olduğu bu kelimenin söz konusu platformlardaki karşılığı ise; ‘'değerleri ve düşünceleri akranlarından, çevreden veya toplumdaki insanlardan daha değerli olan bir insan'' şeklinde ifade edilebilir.

Sosyal medyada yapmış oldukları paylaşımlarla takipçi sayısını artıran kullanıcılar, takipçilerini bu fenomenlik algısıyla yönlendirmekte ve takipçileri üzerinde etki kurmaktadır. Söz konusu etkinin sayesinde, fenomenlerin yaptıkları iş ve hareketler ile birlikte kullandıkları ürünler de değer kazanmaktadır. Fenomenlerin yarattığı bu katma değerin etkisi nedeniyle, ürünlerinin piyasada bilinir ve rağbet görür olmasını isteyen firmalar tanıtımlarını fenomenlere yaptırmaktadırlar.

Fenomenlerin firmalara reklam sunma hizmeti karşılığında elde ettikleri gelir, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 2. maddesinde ifade edilen "Ticari Kazanç'' olacaktır. Gelir İdaresi Başkanlığı'nın söz konusu kazançla ilgili olarak vermiş olduğu bir özelgede; "… şahsınıza ait internet sitesi alanında yayınlanan reklamlardan dolayı … firması tarafından adınıza yapılan ödemelerin Gelir Vergisi Kanunu'nun 37'nci maddesine göre ticari kazanç olarak değerlendirilmesi, mevcut gelir vergisi mükellefiyet kaydınız devam ettirilerek söz konusu gelirinizin Gelir Vergisi Kanunu'nun 85'inci maddesine göre, yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilmesi gerekmektedir.'' açıklamalarına yer verilmiştir. Aktarılan özelgeden de anlaşılacağı üzere, dijital ortamlarda fenomenler tarafından sunulan reklam hizmeti "Ticari Kazancın" konusuna girmektedir.

2.2. Dijital Hizmet Sunucuları Tarafından Yapılan Ödemeler

Makalenin giriş bölümünde değinildiği üzere; iş bu makalenin asıl konusunu, fenomenlerin reklam sunma hizmetleri dışında elde etmiş oldukları gelirler oluşturmaktadır.

Hem dünyada hem de ülkemizde milyonlarca kullanıcısı olan ‘'YouTube'' sosyal medya platformu, genel olarak kullanıcılar tarafından yüklenilen videoların başka kullanıcılar tarafından izlenilmesi suretiyle hizmet sunmaktadır. Google Inc. bünyesinde yer alan ‘'YouTube'ın'' en büyük kazancı ise, reklam sunma hizmetidir.

YouTube'ın günlük kullanıcı erişim sayısı ortalama 30 milyon kişiyi, günlük izlenilen video sayısı ise 5 milyarı geçmektedir. Söz konusu erişim sayısı düşünüldüğünde; YouTube'ın dünyanın en büyük reklam sunma platformu olarak ifade edilmesi yerinde olacaktır.

YouTube, söz konusu reklam sunma hizmetini, YouTuberların (YouTube fenomenlerinin ve kullanıcılarının) yüklemiş olduğu videolarının arasına yerleştirmiş olduğu reklam gösterimleriyle gerçekleştirmektedir. Dolayısıyla; YouTube, YouTuberların videolarını reklam sunma alanı olarak kullanmaktadır. YouTube bu kullanımı karşılığında, video yükleyicisi kullanıcılarına (ki bu kişilere sosyal medyada YouTuber denilmekte) belli şartlar dahilinde ödemelerde bulunmaktadır.

2.2.1. YouTube İş Ortağı Programı

"YouTube İş Ortağı'' programı, YouTube'dan para kazanmak isteyen içerik üreticisi kullanıcıların (YouTuber) belirli şartları yerine getirmeleri halinde dahil oldukları sistemdir.

YouTube en az 10.000 aboneye ve son 12 ay içerisinde 4.000 saatin üzerinde izlenmeye sahip olan YouTuberları söz konusu programa dahil ederek hizmet sunumları karşılığı para ödemesinde bulunmaktadır.

Muhasebe Büronuzu ve Ekibinizi Tek Panelden Yönetin

Hemen Tıklayın

YouTube İş Ortağı Programı'nda para kazanmanın esas yolu ise, Google Adsense hesabına kaydolmaktır. Google Adsense hesabı, YouTuberların banka hesap bilgilerini paylaştığı ve Google tarafından yapılacak ödemelerin aktarıldığı hesaptır.

Google kendi sisteminde hesapladığı YouTuber payını her ayın 21-26'sı arasında İrlanda'da bulunan "Citibank" hesabından, YouTuber'ın Adsense sisteminde bildirdiği banka hesabına aktarmaktadır. Söz konusu bu tutar, YouTuber'ın YouTube'dan elde etmiş olduğu geliridir.

Makalemizin ana mevzuunu oluşturan konu ise, bu gelirin 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 2. maddesinde ifade edilen kazanç ve iratlar hangisinin konusuna girdiğidir.

 

3. Kazancın Gelir Unsurları Bağlamında Değerlendirilmesi

3.1. Gelirin Ticari Kazanç Kapsamında Değerlendirilmesi

Makalenin 2.1. bölümünde belirtilen reklam hizmet sunumunun "ticari kazanç'' olarak YouTube sistematiğinde değerlendirilmesinde; söz konusu reklam kazancı YouTube tarafından elde edilmektedir. Ürünlerinin tanıtımını yaptırmak isteyen firma/kişiler, "Google Adsense'' hesabına söz konusu hizmetin karşılığı ücreti yatırmaktadır. İlgili ödeme, YouTube'a yapıldığı için, YouTuber bu reklam sunum hizmetinden doğrudan doğruya para kazanmamaktadır.

Ancak Türk Mali İdaresi'nin görüşüne göre; YouTuberlar YouTube'da video yükleyerek ve YouTube İş Ortaklığı Programı'na dahil olarak, bu reklam sunma hizmetine iştirak etmektedir. Ayrıca, YouTuberlar söz konusu video yükleme işlerini belirli bir organizasyon çerçevesinde (YouTuberlar1, Media Channel Network firmalarıyla anlaşarak bu organizasyon işini profesyonellere de devredebiliyorlar.) gerçekleştirebilmektedir. Bir organizasyon çerçevesinde ve süreklilik arz eden reklam sunum hizmetleri ise, "Ticari Kazanç'' bağlamında değerlendirilip, YouTuberların gerçek usulde, ‘'Gelir Vergisi, Gelir Geçici Vergi ve Katma Değer Vergisi'' mükellefiyetleri tesis ettirmeleri gerekmektedir.

3.2. Gelirin Serbest Meslek Kazancı Kapsamında Değerlendirilmesi

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 65'inci maddesinde, ‘"Serbest meslek faaliyeti; sermayeden ziyade şahsi mesaiye, ilmi veya mesleki bilgiye veya ihtisasa dayanan ve ticari mahiyette olmayan işlerin işverene tabi olmaksızın şahsi sorumluluk altında kendi nam ve hesabına yapılması...'' olarak tanımlanmıştır.

Söz konusu kanun hükmü irdelendiği zaman, ilk olarak karşımıza "sermayeden ziyade şahsi mesaiye'' kavramı çıkmaktadır. Mezkûr kanunun 37'nci maddesinde tanımlanan "Ticari Kazancın" esas dayanak noktası ise, söz konusu bu sermaye kavramıdır. Ticari kazanç, şahsi emekten ziyade sermaye ve organizasyona dayanan bir kazanç türüdür. Bu noktada, YouTuber kazancı değerlendirildiğinde; herhangi bir (veya çok cüzi miktardaki) sermayeye ihtiyaç duyulmadan sadece şahsi mesai ile video çekilerek elde edilen bir kazanç türüdür.

YouTuber kazancının esas dayanak noktasının reklam sunma faaliyeti olmaması, herhangi bir sermayeye ihtiyaç duyulmaması ve şahsi mesai ile elde ediliyor olması, tarafımızı bu kazancın ‘"Serbest Meslek Kazancı'' olarak değerlendirilmesi gerektiği sonucuna ulaştırmaktadır.

Bu noktada sorulması gereken soru şudur: ‘'Peki mali idare söz konusu kazancı neden "Ticari Kazanç'' kapsamında değerlendiriyor?''. Mali idare tarafından söz konusu hususla ilgili verilmiş bir özelgenin bulunmaması nedeniyle, bu sorunun tam olarak cevabı bilinmemekle birlikte; "Serbest Meslek Kazancı'' olarak değerlendirilen YouTuber kazancının nasıl vergilendirileceğini açıklarsak sorunun cevabına kendimizce bir ışık tutabileceğimizi düşünmekteyiz.

3.2.1. YouTuber Videolarının Telif Hakkı ve SMK Muaflığı

Telif hakkı; "Kişinin her türlü fikri emeği ile meydana getirdiği ürünler üzerinde hukuken sağlanan haklardır." şeklinde tanımlanmıştır.

YouTube telif haklarıyla ilgili olarak internet sitesinden; "Birçok ülkede, fiziksel ortama kaydedilmiş orijinal bir eser oluşturan kişi otomatik olarak bu çalışmanın telif hakkına sahip olur. Bu kişiler, telif hakkı sahibi olarak eserin münhasır haklarına sahiptir. Çoğu zaman, yalnızca telif hakkı sahibi başka birinin eseri kullanma izni olup olmadığını belirtebilir. Aşağıda belirtilen eserler telif hakkında sahiptir;

- TV programları, filmler ve çevrimiçi videolar gibi görsel işitsel eserler

- Ses kayıtları ve müzik besteleri

- Dersler, makaleler, kitaplar ve müzik besteleri gibi yazılı eserler

- Resimler, posterler ve reklamlar gibi görsel eserler

- Video oyunları ve bilgisayar yazılımları

- Tiyatro oyunları ve müzikaller gibi drama eserleri

Düşünceler, olgular ve süreçler telif hakkı kapsamında değildir. Telif hakkı yasasına göre, bir eserin telif hakkı korumasına uygun olması için yaratıcı bir ürün olması ve fiziksel bir ortama kaydedilmiş olması gerekir. İsimler ve unvanlar tek başına telif hakkına tabi değildir." açıklamalarına yer vermiştir.

YouTuber, YouTube'a video yüklediği zaman aslen telif hakkı kendinde olan bir ürünün yayınlanma hakkını YouTube'a vermektedir. YouTube ise, "İş Ortaklığı Programı" kapsamında bünyesine dahil ettiği bu ürünü yayınlamakta ve video aralarına yerleştirdiği reklamlarla kazanç elde etmektedir.

Yukarıda aktarılan açıklamalar ışığında, YouTuber'ın esas kazancı telif hakkına sahip olduğu ve şahsi mesai ile oluşturduğu ilgili ürünü YouTube'da yayınlamasıdır.

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 18'inci maddesinde, "Müellif, mütercim, heykeltraş, hattat, ressam, bestekâr, bilgisayar programcısı ve mucitlerin ve bunların kanuni mirasçılarının şiir, hikaye, roman, makale, bilimsel araştırma ve incelemeleri, bilgisayar yazılımı, röportaj, karikatür, fotoğraf, film, video band, radyo ve televizyon senaryo ve oyunu gibi eserlerini gazete, dergi, bilgisayar ve internet ortamı, radyo, televizyon ve videoda yayınlamak veya kitap, CD, disket, resim, heykel ve nota halindeki eserleri ile ihtira beratlarını satmak veya bunlar üzerindeki mevcut haklarını devir ve temlik etmek veya kiralamak suretiyle elde ettikleri hasılat Gelir Vergisinden müstesnadır. ‘' hükmüne yer verilmiştir.

Söz konusu hüküm çerçevesinde, YouTuber'ın telif hakkına sahip olduğu ürünü internet ortamında yayınlamasından elde etmiş olduğu kazancın Gelir Vergisi'nden muaf olması gerekmektedir.

Muhasebe Büronuzu ve Ekibinizi Tek Panelden Yönetin

Hemen Tıklayın

Mezkûr maddenin devamında, "Serbest meslek kazançları istisnasının, bu Kanunun 94'üncü maddesi uyarınca tevkif suretiyle ödenecek vergiye şümulü yoktur." hükmüne yer verilmiştir. Gelir Vergisi Kanunu'nun 94-2-a maddesinde ise; yaptıkları serbest meslek işleri dolayısıyla bu işleri icra edenlere yapılan ödemelerden, ilgili kanunun 18'inci maddesi kapsamına giren serbest meslek işleri dolayısıyla yapılan ödemelerden %17 gelir vergisi tevkifatı yapılacağı açıklanmıştır.

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinden; YouTube, YouTuber'a ödeme yaparken %17 tevkifat (kesinti) yaparak, ilgili tevkifatı "Muhtasar Beyanname" ile mali idareye beyan etmek zorunda olduğu anlaşılmaktadır. Ancak bu noktada, YouTube'ın (dolayısıyla Google'ın) Türkiye'de herhangi bir iş yeri veya daimî temsilcisi olmaması sorunu ortaya çıkmaktadır.

Google, YouTuberlara ödemelerini, İrlanda'da bulunan "Citibank" hesabından her ayın 21 ile 26 arasında EFT yoluyla transfer etmektedir. Ödemelerin İrlanda'dan yapılma sebebi ise, Google İrlanda'yı ‘'offshore'' olarak kullanmasıdır. Çünkü, İrlanda'da kurumlar vergisi oranı %12,5'dir. Söz konusu oran; yurdumuzda %22, Amerika Birleşik Devletleri'nde ise %21'dir.

Google bu sebeple, Türkiye'de herhangi bir iş yeri ve daimî temsilcilik bulundurmayarak 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 3'üncü maddesi kapsamına girmeyip2 Türkiye'de vergilendirilememektedir.

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 98'inci maddesinde, muhtasar beyanname; ‘'94'üncü madde gereğince vergi tevkifatı yapmaya mecbur olanlar bir ay içinde yaptıkları ödemeler veya tahakkuk ettirdikleri karlar ve iratlar ile bunlardan tevkif ettikleri vergileri ertesi ayın yirmiüçüncü günü akşamına kadar, ödeme veya tahakkukun yapıldığı yerin bağlı olduğu vergi dairesine bildirmeye mecburdurlar. Yıl sonlarında tahakkuk ettirilen mevduat faizlerinden kesilecek vergilerin bildirilmesi için bu süre bir ay uzatılır.'' hükmü ile açıklanmıştır.

YouTube, Google'ın Türkiye'de bir temsilcilik açması durumunda; söz konusu ödemeler üzerinden (ödemenin serbest meslek kazancı sayılması durumunda) tevkifat yapıp, ilgili tutarı mali idareye beyan etmek ve ödemek ile sorumlu olacaktır. Ancak, YouTube (Google); Türkiye'de herhangi bir iş yeri ve daimî temsilcilik bulundurmayarak, bu yükümlülüğünü yerine getirmemektedir.

7194 sayılı Kanunla güncellenen 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 18'inci maddesinde, " Bu madde kapsamındaki kazançları toplamı 103 üncü maddede yazılı tarifenin dördüncü gelir diliminde yer alan tutarı aşanlar bu istisnadan faydalanamazlar." hükmü yer almaktadır.

Aktarılan mevzuat hükmünde ifade edildiği üzere, video içeriği yükleyerek kazanç elde eden YouTuberlar 103'üncü maddenin 4.gelir diliminde yer alan tutarın üstünde gelir elde etmeleri durumunda, mezkûr kanunun 86/1-a maddesi kapsamında beyan edilmeyecek gelir unsurlarından yararlanamayarak, elde ettikleri geliri beyan ve ödeme ile yükümlü olacaklardır. Ancak, bu tutarın da altında kalan kazançlar için tek vergilendirme yolu tevkif suretiyle vergilendirme olacaktır. YouTube'da (Google) söz konusu kesintiyi gerçekleştirip ödeme yapmayacağı için; vergi kayıp, kaçağı oluşacaktır.

 

4. Vergi İncelemesi ve Sonuç

Sonuç olarak; internet fenomeni YouTuberların, YouTube'dan elde etmiş oldukları kazançlar şahsi görüşümüze göre, her ne kadar ‘'serbest meslek kazancı'' olsa da, mali idarenin görüşü ve Google'ın Türkiye'de vergilendirilmemek için iş yeri ve daimî temsilcilik açmaması sebebiyle tevkifat yükümlülüğünü yerine getirmeyecek olması hususları bir arada değerlendirildiğinde, vergi kayıp kaçağının önüne geçmek için YouTuberların söz konusu kazançları "Ticari Kazanç" kapsamında gerçek usulde vergilendirilmektedir.

Bu nedenle; ilgili kazancı elde eden fenomenlerin ‘'Gelir Vergisi, Gelir Geçici Vergi ve Katma Değer Vergisi'' mükellefiyetlerini tesis ettirmeleri, kazancın elde edildiği dönemde (Citibank'dan ayın 21-26'sı arası gelen paradan itibaren en geç 7 gün içinde) fatura düzenlemeleri gerekmektedir.

Ayrıca, geçmişe yönelik olarak yapılan YouTuberların vergi incelemelerinde en büyük problem; herhangi bir maliyet verilememesidir. Çünkü, YouTuberların genel olarak yapmış oldukları harcamalar "bilgisayar, kamera vb. ekipman harcamaları" olup, bu kıymetler, amortismana tabi iktisadi kıymetlerdir. Söz konusu kıymetler için ayrılacak amortismanlar, 312 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 320'inci maddesi uyarınca, ihtiyari olarak giderleştirildiği için, ilgili oldukları yılda gider yapılmazlarsa ileriki dönemlerde gider olarak dikkate alınmamaktadırlar. İlgili kazanç döneminde mükellefiyeti bulunmayan YouTuberlar söz konusu giderlerin kazançtan indiriminden mahrum kalmaktadırlar.

Son olarak; unutulmaması gerekir ki, vergi incelemesi sonucu re'sen tarh eden vergi aslının bir katı kadar da vergi ziyaı cezası 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 341'inci ve 344'üncü maddeleri uyarınca ve düzenlenmeyen her bir fatura için mezkûr kanunun 353'üncü maddesi uyarınca, fatura tutarının %10'u nispetinde özel usulsüzlük cezası mükellef adına kesilecektir.

__________________________________

1   Media Channel Network firmaları YouTuberlar ile anlaşarak, onlara kamera, ekipman desteği, video düzenleme ve YouTube'da izlenme sayılarını artıracak öneriler veren kuruluşlardır. Bu firmalar, genel olarak YouTuberlar ile kazançları üzerinden belli bir pay oranıyla anlaşmaktadır. Hatta çoğu firma, Google Adsense hesabına kendi banka hesap bilgilerini vererek YouTube'dan kazancı öncelikle kendileri almakta, daha sonra YouTuberlara kesinti yaparak ödeme gerçekleştirmektedir. Ancak, bu firmalarda herhangi bir vergi stopajı gerçekleştirilmemektedir.

2   7194 sayılı kanunla hayatımıza giren Dijital Hizmet Vergisi'nin doğma sebebi de Google ve benzeri sosyal medya firmalarının aynı yöntemle Türkiye'de vergilendirilmenin önüne geçmek istemeleridir. Google ve diğer firmalar ülkemizde iş yeri veya daimî temsilcilik açmaları durumunda zaten kurumlar vergisi mükellefi olacaklardır. Dijital hizmet vergisinin asıl amacı ise söz konusu firmaların Türkiye de elde etmiş oldukları bugünkü kazançlarını (işyeri/daimî temsilcilik olmadan) vergilendirmektir.

 ALINTI : 

Metehan ÇEPER

Vergi Müfettiş Yard.

Kaynakça

- 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu

- 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu

- 213 sayılı Vergi Usul Kanunu

----------o-----

Muhasebeciler.com.tr - Lokasyona Göre Muhasebe Bürolarını Listeleyin © 2021