ÜYELİK
MENÜ

Konut Ve İşyeri Kira Gelirlerinin Toplanması Ve Beyan Usulü

22 Mart 2021 16:30 27 Okunma Ramazan Eroğlu Tarafından Yazıldı

KONUT VE İŞYERİ KİRA GELİRLERİNİN TOPLANMASI VE BEYAN USULÜ

Özet

Binaların kiraya verilmesinden elde edilen gelirler, Gelir Vergisi Kanunu'nun 70. maddesi uyarınca gayrimenkul sermaye iradıdır. Binalar ise mesken ya da işyeri olmak üzere iki şekilde kiraya verilebilmektedir. Mükelleflerin, sahibi oldukları gayrimenkulleri konut ya da işyeri olarak kira vermeleri, elde edecekleri kira tutarını etkilemekle birlikte beyan etmeleri gereken gelirlerini ve ödeyecekleri gelir vergisini de etkilemektedir. Makalemizde, konut ve işyeri kira gelirlerinin, tek başlarına ve diğer gelir unsurları ile birlikte elde edilmesi durumunda ne şekilde beyan edileceği farklı örnekler üzerinden incelenecektir.

Anahtar Kelimeler

Konut kira geliri, işyeri kira geliri, gelirin toplanması.

1. Giriş

193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 1. maddesinde "Gerçek kişilerin gelirleri gelir vergisine tâbidir. Gelir bir gerçek kişinin bir takvim yılı içinde elde ettiği kazanç ve iratların safi tutarıdır." İfadesine yer verilmiş olup 2. maddesinde ise gelire giren ve tahdidi olarak sayılan yedi adet kazanç ve irattan birinin gayrimenkul sermaye iradı olduğu belirtilmiştir. Gay-rimenkul sermaye iradı elde etmenin en sık karşılaşılan hali, binaların kiralanması yoluyla gelir elde edilmesidir. Binalar ise konut ya da işyeri olmak üzere iki şekilde kiraya verilebilmektedir. Mükelleflerin, sahibi oldukları gayri-menkulleri konut olarak kiraya vermeleri ile işyeri olarak kiraya vermeleri sonucu elde ettikleri gelirlerin beyanı birbirinden farklıdır. Bu farklılığı artıran diğer bir husus ise mükelleflerin konut ve/veya işyeri kira gelirleri ile birlikte başkaca gelir unsurlarından da kazanç ve irat elde etmeleridir. Makalemizde sırasıyla konut ve işyeri kira gelirlerinin ne şekilde beyan edilmesi gerektiği belirtildikten sonra uygulamada sıklıkla karşılaşılan hususlar örnekler üzerinden incelenecektir.

2. Konut ve İşyeri Kira Gelirlerinin Beyan Usulü

2.1. Mesken (Konut) Kira Gelirlerinin Beyan Usulü

Gayrimenkullerin mesken olarak kiraya verilmesi sonucu elde edilen gelir, gayri-menkul sermaye iradı olmakla birlikte 2020 takvim yılında elde edilen mesken kira gelirlerinin 6.600 TL'si, GVK Md. 21'de belirtilen şartların sağlanması halinde gelir vergisinden istisnadır.

Mükelleflerin, GVK Md.21'de belirtilen mesken istisnasından yararlanıp yararla-namaması, beyan etmeleri gereken mes-ken kira gelirlerini doğrudan etkilemekte-dir. Mesken istisnasından yararlanabilmek için ise mükelleflerin, GVK Md.21'de belirtilen iki şartı eşanlı olarak sağlamaları gerekmektedir. Bu şartlardan birincisi; mesken kira geliri elde eden mükelleflerin ticari, zirai veya serbest meslek kazançları dolayısıyla yıllık beyanname vermiyor olmasıdır. Tacirler, çiftçiler ve serbest meslek erbapları, kazançlarını ve zararlarını her hal ve şartta GVK Md. 85 uyarınca beyan etmek zorunda olduklarından, şahıslarına ait gayrimenkulleri konut olarak kiraya vermelerinden elde ettikleri gelire (elde edilen konut kira gelirinin istisna haddi üzerinde ya da altında olmasının önemi bulunmamaktadır.) mesken istisnası uygulanmayacaktır. İkinci şart ise; istisna haddinin üzerinde konut kira geliri elde eden mükelleflerin; ücret, menkul sermaye iradı, gayrimenkul sermaye iradı ile diğer kazanç ve iratları toplamının, GVK Md.103'te yazılı gelir vergisi tarifesinin üçüncü diliminde ücret gelirleri için belirlenen tutarı (2020 takvim yılı tutarı 180.000 TL) aşmamasıdır. Bu hesaplama yapılırken ilgili gelirler gayrisafi tutarları ile dikkate alınacak olup ilgili gelirlerin beyan edilip edil-memelerinin de önemi bulunmamak-tadır.

Konut kira gelirlerinin beyan edilmesi, başkaca gelir unsurlarının (işyeri kira geliri vb.) beyan edilip edilmemesinde de etkilidir. Bu sebeple, beyan edilmesi gereken konut kira gelirlerinin, GVK Md.86/1-c'de yer alan vergiye tabi gelir toplamına ilave edilmesi gerekmektedir. Mükelleflerin elde ettikleri konut kira gelirlerinin, GVK' nın hangi hükümleri dikkate alınarak beyan edilip edilmemesi gerektiği ve beyan edilmesi gereken konut kira gelirlerinin ne şekilde vergiye tabi gelir toplamına ilave edileceği aşağıda ayrı ayrı belirtilmiştir.

- GVK Md.21'de belirtilen şartları sağla-yan ve bu sebeple istisnadan yararlanma hakkını haiz mükelleflerin, istisna haddinin altında elde ettikleri mesken kira gelirleri; GVK Md.86/1-a uyarınca yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilmek zorunda değildir. Beyan edilmeyecek konut kira gelirleri, GVK Md.86/1-c'de yer alan vergiye tabi gelir toplamına ilave edilmeyecektir.

- GVK Md.21'de belirtilen şartları sağla-yan ve bu sebeple istisnadan yararlanma hakkını haiz mükelleflerin, istisna haddinin üzerinde elde ettikleri mesken kira gelirlerinin; istisnaya isabet eden kısımlarını GVK Md.86/1-a uyarınca yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilmesi zorunlu değildir. İstisna uygulandıktan sonra kalan konut kira geliri ise başkaca bir kıyaslama yapılmaksızın GVK Md.86/1-a'nın mefhu-mu muhalifi uyarınca yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilmek zorundadır. İstisna uygulandıktan sonra kalan ve beyan edileceği belirtilen konut kira geliri, GVK Md.86/1-c'de yer alan vergiye tabi gelir toplamına ilave edilecektir.

- GVK Md.21'de belirtilen şartları sağla-mayan ve bu sebeple istisnadan yarar-lanma hakkını haiz olmayan mükelleflerin, istisna haddinin altında ya da üzerinde olup olmadığı önemli olmaksızın elde ettikleri mesken kira gelirleri; başkaca bir kıyaslama yapılmaksızın GVK Md.86/1-a'nın mefhumu muhalifi uyarınca yıllık gelir ver-gisi beyannamesi ile beyan edilmek zo-rundadır. Bununla birlikte, beyan edilecek konut kira gelirleri GVK Md.86/1-c'de yer alan vergiye tabi gelir toplamına ilave edi-lecektir.

2.2. İşyeri Kira Gelirlerinin Beyan Usulü

Gayrimenkullerin işyeri olarak kiraya ve-rilmesi sonucu elde edilen gelir, gayrimenkul sermaye iradı olmakla birlikte işyeri kira gelirleri için GVK' da herhangi bir istisna düzenlemesi bulunmamaktadır. Mükelleflerin şahıslarına ait işyerleri, GVK Md.94 uyarınca tevkifat yapmakla yükümlü kişi veya kurumlara kiraya verilebileceği gibi tevkifat yapmakla yükümlü olmayan kişi veya kurumlara da kiraya verilebilir. İşyerlerinin, tevkifat yapmakla yükümlü olan kişi veya kurumlara kiraya verilmesi sonucu elde edilen kira gelirinin beyan usulü ile tevkifat yapmakla yükümlü olma-yan kişi veya kurumlara kiraya verilmesi sonucu elde edilen kira gelirlerinin beyan usulü birbirinden oldukça farklıdır.

Gayrimenkullerin GVK Md.94 uyarınca tevkifat yapmakla yükümlü kişi veya ku-rumlara işyeri olarak kiraya verilmesi du-rumunda; elde edilen kira gelirlerinin brüt tutarı üzerinden, GVK Md.94 uyarınca vergi tevkifatı yapılacak ve kalan tutar net kira geliri olarak işyeri sahibine ödenecektir. İşyeri sahipleri ise elde ettikleri kira gelirlerinin beyan edilip edilmeyeceğini belirlerken net kira gelirine göre değil brüt kira gelirine göre hesaplama yapacaklardır.

- Gayrimenkullerin GVK Md.94 uyarınca tevkifat yapmakla yükümlü kişi veya ku-rumlara işyeri olarak kiraya verilmesi du-rumunda elde edilen brüt işyeri

kira gelirleri öncelikle GVK Md.86/1-c'de yer alan vergiye tabi gelir toplamına ilave edile-cektir. Brüt işyeri kira gelirlerinin de ilave edilmesi ile bulunacak olan vergiye tabi gelir toplamının, GVK Md.103'te yazılı gelir vergisi tarifesinin ikinci diliminde belirlenen tutarı (2020 takvim yılı tutarı 49.000 TL) aşması halinde, brüt işyeri kira gelirleri de yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilecektir. İşyeri kira gelirleri üzerinden dönem içe-risinde tevkif edilen gelir vergileri, yıllık beyanname üzerinde hesaplanan gelir vergisinden mahsup edilebilecektir.

- Gayrimenkullerin GVK Md.94 uyarınca tevkifat yapmakla yükümlü olmayan kişi veya kurumlara işyeri olarak kiraya verilmesi durumunda elde edilen tevkifatsız işyeri kira gelirleri öncelikle GVK Md.86/1-d'de yer alan beyan haddi hesaplamasına dahil edilecektir. Mükellefler tarafından elde edilen tevkifata ve istisnaya konu olmayan menkul ve gayrimenkul sermaye iratlarının toplamının, GVK Md.86/1-d'de yer alan beyan haddini (2020 takvim yılı tutarı 2.600 TL) aşması halinde, tevkifatsız işyeri kira gelirleri de yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilecektir. GVK Md.86/1-d'de yer alan beyan haddinin aşılması halinde beyan edilecek gelirler, "başkaca gelir unsurlarının beyan edilip edilmemesinde de etkili oldukları için" GVK Md.86/1-c'de yer alan vergiye tabi gelir toplamına da ilave edilecektir. (GVK Md.86/1-d'de yer alan 2.600 TL'lik tutar, istisna tutarı olmayıp beyan haddidir. Bu beyan haddinin aşılması halinde elde edilen gelirler topluca beyan edilmek zorundadır.)

3. Mesken ve İşyeri Kira Gelirlerinin Toplanması ile İlgili Örnekler

Örnek 1: Mükellef Ali Bey'in 2020 takvim yılında elde ettiği kazanç ve iratlar aşağıdaki gibidir.

Gelir Türü Tutar (TL) GMSİ (Konut Kira Geliri) 22.000

Muhasebe Büronuzu ve Ekibinizi Tek Panelden Yönetin

Hemen Tıklayın

Mükellefin elde ettiği 22.000 TL tutarındaki konut kira gelirinin 6.600 TL'si, GVK Md.21 uyarınca gelir vergisinden istisnadır. İstisna olan bu tutar, GVK Md.86/1-a uyarınca be-yan edilmeyecek olup istisna düşüldükten sonra kalan 15.400 TL'lik konut kira geliri ise GVK Md.86/1-a'nın mefhumu muhalifi uyarınca yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilmek zorundadır. (Mükellefin elde ettiği konut kira gelirinin, istisna haddinin altında -5.000 TL- olması durumunda; elde edilen konut kira geliri, GVK Md.86/1-a uyarınca beyan edilmeyecekti.)

Örnek 2: Mükellef Meva Hanım'ın 2020 takvim yılında elde ettiği kazanç ve iratlar aşağı-daki gibidir.

Gelir Türü Tutar (TL) Ticari Kazanç 2.800 GMSİ (Şahsına Ait Konut Kira Geliri) 9.000

Mükellef, elde ettiği 2.800 TL tutarındaki ticari kazancı sebebiyle GVK Md.85 uyarınca her hal ve şartta yıllık gelir vergisi beyannamesi vermek zorunda olduğundan, mesken istisnasından yararlanamayacaktır. Bu sebeple, mükellef tarafından elde edilen konut kira gelirinin, GVK Md.86/1-a'nın mefhumu muhalifi uyarınca doğrudan beyan edilmesi gerekir. Sonuç olarak; mükellef Meva Hanım, 2.800 TL ticari kazancını ve 9.000 TL ko-nut kira gelirini yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan etmek zorundadır. (Mükellefin elde ettiği konut kira geliri, istisna haddinin altında -4.000 TL- olması durumunda; beyan durumu değişmeyecekti. Mükellef, ticari kazancı sebebiyle GVK Md.85 uyarınca her hal ve şartta yıllık gelir vergisi beyannamesi vermek zorunda olduğundan, mesken istisnasından faydalanamayacak ve elde ettiği 4.000 TL tutarındaki konut kira gelirini, GVK Md.86/1-a'nın mefhumu muhalifi uyarınca doğrudan yıllık beyannameye ekleyecekti.)

Örnek 3: Mükellef Ziya Bey'in 2020 takvim yılında elde ettiği kazanç ve iratlar aşağıdaki gibidir.

Gelir Türü Tutar (TL) Ücret (Tek İşveren ve Tevkifatlı) 50.000 MSİ (Mevduat Faizi) 70.000 MSİ (Tam Mükellef Kurumdan Alınan Kar Payının Net Tutarı) 34.000 GMSİ (İşyeri Kira Gelirinin Brüt Tutarı) 10.000 GMSİ (Konut Kira Geliri) 15.000 TOPLAM 179.000

Mükellefin, istisna haddi üzerinde elde ettiği konut kira geliri sebebiyle GVK Md.21'de yer alan istisna uygulamasından yararlanıp yararlanamayacağı tespit edilirken; beyan edilip edilmemesi önemli olmaksızın ve gayrisafi tutarları dikkat alınarak elde edilen ücret, menkul sermaye iradı, gayrimenkul sermaye iradı ve diğer kazanç ve iratların toplamının, GVK Md.103'te yer alan gelir vergisi tarifesinin üçüncü diliminde ücret gelirleri için belirlenen tutarı (2020 takvim yılı tutarı 180.000 TL) aşıp aşmadığına bakılacaktır.

Mesken İstisnasından Yararlanabilmek İçin Yapılan Hesaplama

- Tek işverenden alınan tevkif suretiyle vergilendirilmiş ve GVK Md. 103'te yer alan gelir vergisi tarifesinin dördüncü dilimindeki tutarı (2020 takvim yılı tutarı 600.000 TL) aşma-yan ücret geliri, GVK 86/1-b uyarınca beyan edilmemesine rağmen hesaplamada dikkate alınacaktır.

- Mevduat faizi, GVK Geçici Md.67 uyarınca beyan edilmemesine rağmen hesaplamada dikkate alınacaktır.

- Tam mükellef kurumdan elde edilen net kar payı, brüte iblağ edilecek olup hesaplamada brüt tutarıyla dikkate alınacaktır. (34.000 TL / 0,85 = 40.000 TL)

- İşyeri kira geliri, beyan edilip edilmemesi önemli olmaksızın hesaplamada brüt haliyle dikkate alınacaktır.

-Konut kira gelirinin kendisi de hesaplamada dikkate alınmak zorundadır.

50.000 TL + 70.000 TL + 40.000 TL + 10.000 TL + 15.000 TL = 185.000 TL, GVK Md.103'te yer alan gelir vergisi tarifesinin üçüncü diliminde ücret gelirleri için belirlenen tutarı (2020 takvim yılı tutarı 180.000 TL) aştığı için GVK Md.21'de yer alan istisna uygu-lamasından yararlanılamayacaktır.

Yukarıda hesaplandığı üzere; istisna uygulamasından yararlanamayan konut kira geliri, GVK Md.86/1-a'nın mefhumu muhalifi uyarınca doğrudan beyan edilecektir.

Mükellefin, tam mükellef kurumdan elde ettiği brüt faiz gelirinin yarısı, GVK Md.22/3 uya-rınca gelir vergisinden istisnadır. Bu sebeple 40.000 TL / 2 = 20.000 TL tutarındaki istisna kar payı, GVK Md.86/1-a uyarınca beyan edilmeyecektir. İstisna sonrası kalan 20.000 TL tutarındaki kar payı ise öncelikle GVK Md.86/1-c'de yer alan vergiye tabi gelir toplamına ilave edilecek ve vergiye tabi gelir toplamının, GVK Md.103'te yazılı gelir vergisi tarifesinin ikinci diliminde yer alan tutarı (2020 takvim yılı tutarı 49.000 TL) aşması halinde; istisna sonrası kalan 20.000 TL tutarındaki kar payı da yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilecektir.

Mükellefin elde ettiği işyeri kira gelirinin beyan edilip edilmemesi ise; GVK Md. 86/1-c'de yer alan vergiye tabi gelir toplamının, GVK Md.103'te yazılı gelir vergisi tarifesinin ikinci diliminde yer alan tutarı (2020 takvim yılı tutarı 49.000 TL) aşıp aşmasına bağlıdır. Elde edilen brüt işyeri kira geliri öncelikle GVK Md.86/1-c'de yer alan vergiye tabi gelir toplamına ilave edilecek ve vergiye tabi gelir toplamının, GVK Md.103'te yazılı gelir vergisi tarifesinin ikinci diliminde yer alan tutarı (2020 takvim yılı tutarı 49.000 TL) aşması halinde; 10.000 TL tutarındaki brüt işyeri kira geliri de yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilecektir.

Vergiye Tabi Gelir Toplamı = Konut Kira Geliri + Brüt Kar Payının Yarısı + Brüt İşyeri Kira Geliri

45.000 TL = 15.000 TL + 20.000 TL + 10.000 TL

Vergiye tabi gelir toplamı, GVK Md.103'te yazılı gelir vergisi tarifesinin ikinci diliminde yer alan 49.000 TL tutarını aşmadığı için kar payı ve işyeri kira geliri beyan edilmeyecektir. Sonuç olarak; mükellef sadece konut kira gelirini yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan etmek zorundadır.

Örnek 4: Mükellef Deniz Hanım'ın 2020 takvim yılında elde ettiği kazanç ve iratlar aşa-ğıdaki gibidir.

Gelir Türü Tutar (TL) Ticari Kazanç 12.000 GMSİ (İşyeri Kira Gelirinin Brüt Tutarı) 15.000 GMSİ (Konut Kira Geliri) 20.000

Mükellef, elde ettiği 12.000 TL tutarındaki ticari kazancı sebebiyle GVK Md.85 uyarınca her hal ve şartta yıllık gelir vergisi beyannamesi vermek zorunda olduğundan, mesken istisnasından yararlanamayacaktır. Bu sebeple, elde edilen konut kira geliri GVK Md.86/1-a'nın mefhumu muhalifi uyarınca doğrudan beyan edilecektir. Ayrıca beyan edilecek konut kira geliri, işyeri kira gelirinin beyan edilip edilmemesinin belirlenmesinde dikkate alınacak olan vergiye tabi gelir toplamı hesabına da ilave edilecektir.

İşyeri kira gelirinin beyan edilip edilmemesi ise; GVK Md. 86/1-c'de yer alan vergiye tabi gelir toplamının, GVK Md.103'te yazılı gelir vergisi tarifesinin ikinci diliminde yer alan tutarı (2020 takvim yılı tutarı 49.000 TL) aşıp aşmasına bağlıdır.

Vergiye Tabi Gelir Toplamı = Ticari Kazanç + Konut Kira Geliri + Brüt İşyeri Kira Geliri

47.000 TL = 12.000 TL + 20.000 TL + 15.000 TL

Vergiye tabi gelir toplamı, GVK Md.103'te yazılı gelir vergisi tarifesinin ikinci diliminde yer alan 49.000 TL tutarını aşmadığı için işyeri kira geliri beyan edilmeyecektir. Sonuç olarak; mükellef, ticari kazancı ile konut kira gelirini yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan etmek zorundadır.

Örnek 5: Mükellef Suna Hanım'ın 2020 takvim yılında elde ettiği kazanç ve iratlar aşağı-daki gibidir.

Gelir Türü Tutar (TL) Ticari Zarar (15.000) GMSİ (İşyeri Kira Gelirinin Brüt Tutarı) 60.000 GMSİ (Konut Kira Geliri) 2.500

Muhasebe Büronuzu ve Ekibinizi Tek Panelden Yönetin

Hemen Tıklayın

Mükellef, ticari zararı sebebiyle GVK Md.85 uyarınca her hal ve şartta yıllık gelir vergisi beyannamesi vermek zorunda olduğundan, mesken istisnasından yararlanamayacaktır. Bu sebeple, elde edilen konut kira geliri GVK Md.86/1-a'nın mefhumu muhalifi uyarınca doğrudan beyan edilecektir. Ayrıca beyan edilecek konut kira geliri, işyeri kira gelirinin beyan edilip edilmemesinin belirlenmesinde dikkate alınacak olan vergiye tabi gelir toplamı hesabına da ilave edilecektir.

İşyeri kira gelirinin brüt tutarı, GVK Md.103'te yazılı gelir vergisi tarifesinin ikinci diliminde yer alan tutarı (2020 takvim yılı tutarı 49.000 TL) tek başına aşmasına rağmen işyeri kira gelirinin beyan edilip edilmeyeceğinin hesabında dikkate alınması gereken husus; vergiye tabi gelir toplamının GVK Md.103'te yazılı gelir vergisi tarifesinin ikinci diliminde yer alan tutarı aşıp aşmadığıdır.

Vergiye Tabi Gelir Toplamı = Ticari Zarar + Konut Kira Geliri + Brüt İşyeri Kira Geliri

47.500 TL = - 15.000 TL + 60.000 TL + 2.500 TL

Vergiye tabi gelir toplamı, GVK Md.103'te yazılı gelir vergisi tarifesinin ikinci diliminde yer alan 49.000 TL tutarını aşmadığı için işyeri kira geliri beyan edilmeyecektir. Sonuç olarak; mükellef, ticari zararı ile konut kira gelirini yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan etmek zorundadır.

Örnek 6: Mükellef Ahmet Bey'in 2020 takvim yılında elde ettiği kazanç ve iratlar aşağı-daki gibidir.

Gelir Türü Tutar (TL) Birinci İşverenden Alınan Ücret (Tevkifatlı) 170.000 Konut Kira Geliri 25.000 Basit Usulde Vergilendirilen Ticari Kazanç Sahibine Kiralanan İşyeri Kira Geliri 2.400

Mükellef Ahmet Bey'in tek işverenden elde ettiği tevkifatlı ücreti, GVK Md.103'te yazılı gelir vergisi tarifesinin dördüncü diliminde yer alan tutarı (2020 takvim yılı tutarı 600.000 TL) aşmadığından GVK Md.86/1-b uyarınca beyan edilmeyecektir.

Mükellefin, istisna haddi üzerinde elde ettiği konut kira geliri sebebiyle GVK Md.21'de yer alan istisna uygulamasından yararlanıp yararlanamayacağı tespit edilirken; beyan edilip edilmemesi önemli olmaksızın ve gayrisafi tutarları dikkat alınarak elde edilen ücret, menkul sermaye iradı, gayrimenkul sermaye iradı ve diğer kazanç ve iratların toplamının, GVK Md.103'te yer alan gelir vergisi tarifesinin üçüncü diliminde ücret gelirleri için belirlenen tutarı (2020 takvim yılı tutarı 180.000 TL) aşıp aşmadığına bakılacaktır.

170.000 TL + 25.000 TL + 2.400 TL = 197.400 TL, GVK Md.103'te yer alan gelir vergisi tarifesinin üçüncü diliminde ücret gelirleri için belirlenen tutarı (2020 takvim yılı tutarı 180.000 TL) aştığı için GVK Md.21'de yer alan istisna uygulamasından yararlanılamayacaktır. Bu sebeple, istisna uygulamasından faydalanılamayan konut kira gelirinin, başkaca bir kıyaslama yapılmaksızın GVK Md.86/1-a'nın mefhumu muhalifi uyarınca yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilmesi gerekmektedir.

Mükellef tarafından şahsına ait gayrimenkulün GVK Md.94 uyarınca vergi tevkifatı yap-makla yükümlü olmayan basit usulde vergilendirilen ticari kazanç sahibine kiraya veril-mesi sonucu elde edilen gelir, tevkifatsız işyeri kira geliridir. Tevkifatsız işyeri kira geliri-nin beyan edilip edilmeyeceğinin tespiti ise GVK Md.86/1-d'de yer alan beyan haddinin aşılıp aşılmadığına bakılarak yapılır. Mükellefin elde ettiği tevkifatsız işyeri kira geliri toplamı (2.400 TL), GVK Md.86/1-d'de yer alan beyan haddini (2020 Takvim Yılı İçin 2.600 TL) aşmadığından; elde edilen tevkifatsız işyeri kira geliri beyan edilmeyecektir. Sonuç olarak; mükellef sadece 25.000 TL tutarındaki konut kira gelirini yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan etmek zorundadır.

Örnek 7: Mükellef Damla Hanım'ın 2020 takvim yılında elde ettiği kazanç ve iratlar aşa-ğıdaki gibidir.

Gelir Türü Tutar (TL) GMSİ (İşyeri Kira Gelirinin Brüt Tutarı) 48.000 Birinci İşverenden Alınan Ücret (Tevkifatlı) 560.000 İkinci İşverenden Alınan Ücret (Tevkifatlı) 45.000

Mükellef Damla Hanım'ın birden sonraki ücreti toplamı 45.000 TL, her ne kadar GVK Md.103'te yazılı gelir vergisi tarifesinin ikinci diliminde yer alan tutarı (2020 takvim yılı tutarı 49.000 TL) aşmasa da; mükellefin elde ettiği tüm ücretleri toplamının (560.000 TL + 45.000 TL = 605.000 TL), GVK Md.103'te yazılı gelir vergisi tarifesinin dördüncü diliminde yer alan tutarı (2020 takvim yılı tutarı 600.000 TL) aşması sebebiyle, elde edilen ücret gelirlerinin tamamı (605.000 TL), GVK Md.86/1-b'nin mefhumu muhalifi uyarınca yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilmek zorundadır.

Mükellefin elde ettiği işyeri kira gelirinin beyan edilip edilmeyeceği ise; GVK Md.86/1-c'de yer alan vergiye tabi gelir toplamının, GVK Md.103'te yazılı gelir vergisi tarifesinin ikinci diliminde yer alan tutarı (2020 takvim yılı tutarı 49.000 TL) aşıp aşmamasına bağlıdır. Vergiye tabi gelir toplamı hesaplanırken öncelikle brüt işyeri kira geliri bu toplama ilave edilecektir. Peki, beyan edilmek zorunda olan ücret gelirleri vergiye tabi gelir toplamına dahil edilecek midir? Bu noktada kanaatimiz; GVK Md.86/1-b'nin mefhumu muhalifi uyarınca beyan edilmesi gereken ücret gelirlerinin, vergiye tabi gelir toplamı hesabına da dahil edilmesi gerektiğidir. Fakat 27.05.2020 tarih ve 31137 sayılı Resmi Gazete' de yayımlanarak yürürlüğe giren 311 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği'nin 19. maddesinde yer alan 6. örneğin çözümü incelendiğinde; vergi idaresinin takdiri, ücret gelirlerinin yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilmesi durumunda GVK Md.86/1-c'de yer alan vergiye tabi gelir toplamına dahil edilmemesi gerektiği yönündedir. Vergi idaresinin görüşüne katılmamakla birlikte; örneğimizde hesaplanan vergiye tabi gelir toplamı sadece 48.000 TL'lik brüt işyeri kira gelirinden oluşmaktadır. Vergiye tabi gelir toplamı, GVK Md.103'te yazılı gelir vergisi tarifesinin ikinci diliminde yer alan tutarı (2020 takvim yılı tutarı 49.000 TL) aşmadığından, işyeri kira gelirinin yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilmesi gerekmemektedir. Sonuç olarak; mükellef Damla Hanım sadece elde ettiği ücret gelirlerini yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan etmek zorundadır.

4. Sonuç

Mükelleflerin, gayrimenkullerini konut olarak kiraya vermeleri ile işyeri olarak kiraya ver-meleri sonucu gelir elde etmeleri, yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilecek gelir tutarını doğrudan etkilemekle beraber

başkaca gelir unsurlarından da gelir elde etmeleri, konut ve/veya işyeri kiralamala-rından elde ettikleri gelirin ne şekilde be-yan edileceği bakımından oldukça önemlidir. Gelir Vergisi Kanunu'nda, konut kira gelirleri için belli şartların sağlanması halinde istisna uygulamasına yer verilmişken, işyeri kira gelirleri için herhangi bir istisna uygulaması söz konusu değildir. Sonuç olarak; gayrimenkulün konut olarak kiraya verilmesi sebebiyle istisna uygula-masından yararlanılıp yararlanılamayaca-ğı, gayrimenkulün işyeri olarak kiraya ve-rildiği kişi veya kurumların vergi tevkifatı yapmakla yükümlü olup olmadıkları, gay-rimenkul sahiplerinin aynı zamanda baş-kaca gelir unsurlarından da gelir elde edip etmedikleri mükelleflerin konut ve/veya işyeri kira gelirlerinin vergilendirilmesinde büyük önem arz etmektedir.

YARARLANILAN KAYNAK 

Yusuf Cihad DEMET

Vergi Müfettişi

Kaynakça

- 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu.

- 16 No.lu Gelir Vergisi Sirküleri.

- 311 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği.

----------o----------

Muhasebeciler.com.tr - Lokasyona Göre Muhasebe Bürolarını Listeleyin © 2021