ÜYELİK
MENÜ

İŞÇİ İŞVEREN UYUŞMAZLIKLARINDA ARABULUCUYA BAŞVURMA

17 Haziran 2019 14:30 56 Okunma Şenol Dönder Tarafından Yazıldı

İŞÇİ İŞVEREN UYUŞMAZLIKLARINDA ARABULUCUYA BAŞVURMA

Bir yılı aşkın süredir bazı işçi-işveren uyuşmazlıklarında arabuluculuğa gidilmektedir. İşçilerin ücret ve tazminat alacaklarında, işe iade taleplerinde öncelikle arabulucuya başvurmak ve sorunu bu aşamada çözmek esastır. Ancak tarafların uzlaşamaması halinde işçi iş mahkemesine dava açma hakkına kavuşacaktır. Arabulucu aşamasına başvurmayan işçinin iş mahkemesi nezdinde açtığı dava usulden reddedilecektir. Ücret ve tazminat alacaklarında 5 yıl, işe iade taleplerinde ise 1 ay içinde arabulucuya başvurulmalıdır.

İşçi işveren ihtilaflarında sadece iş kazası ve meslek hastalıklarından kaynaklanan tazminat talepleri arabulucuya başvuru şartından istisna tutulmuştur.

7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu ile işe iade, ücret ve tazminatları da kapsayan işçi alacaklarında mahkemeye gitmeden önce arabulucuya başvuru şartı getirilmiştir.

7036 sayılı Kanun’un 3. maddesinin 1. fıkrasına göre Kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyle açılan davalarda, arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır.

Aynı maddenin 2. fıkrasında yer alan hükme göre ise davacı, arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağın aslını veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğini dava dilekçesine eklemek zorundadır. Bu zorunluluğa uyulmaması hâlinde mahkemece davacıya, son tutanağın bir haftalık kesin süre içinde mahkemeye sunulması gerektiği, aksi takdirde davanın usulden reddedileceği ihtarını içeren davetiye gönderilir. İhtarın gereği yerine getirilmez ise dava dilekçesi karşı tarafa tebliğe çıkarılmaksızın davanın usulden reddine karar verilir. Arabulucuya başvurulmadan dava açıldığının anlaşılması hâlinde herhangi bir işlem yapılmaksızın davanın, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilir.

Kanun metnine göre işverenden ücret veya tazminat alacağı olduğu iddiasında bulunan veya haksız sebeple iş akdinin feshedildiğini düşünen ve işe iade talebinde bulunan işçi öncelikle arabulucuya başvurmalıdır. Arabulucuya başvurmadan mahkeme yoluna gitmek davanın usulen reddini gerektirecektir.

Yazımızda işçilerin hangi durumlarda arabulucuya başvuracaklarını ve bunun yollarını açıklamaya çalışacağız.

Arabulucuya Nasıl Başvurulur?

Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği’nde arabulucuya nasıl başvurulacağı ayrıntılı olarak açıklanmıştır. Anılan Yönetmelik’in 23. maddesine göre;

Başvuru karşı tarafın, karşı taraf birden fazla ise bunlardan birinin yerleşim yerindeki veya işin yapıldığı yerdeki adliye arabuluculuk bürosuna, adliye arabuluculuk bürosu kurulmayan yerlerde ise görevlendirilen sulh hukuk mahkemesi yazı işleri müdürlüğüne yapılır. Adliye arabuluculuk bürosu kurulmayan yerlerde, büronun görevini, görevlendirilen sulh hukuk mahkemesi yazı işleri müdürlüğü yerine getirir.

Tarafların ve uyuşmazlık konusunun aynı olduğu durumlarda birden fazla başvuru yapılmış ise, başvurunun hukuki sonuçları bakımından ilk başvuru esas alınır.

Başvuru, dilekçe ile veya bürolarda bulunan formların doldurulması suretiyle yahut elektronik ortamda yapılabilir.

Arabuluculuk başvurusu sırasında başvurandan, uyuşmazlık konusuna ilişkin hususların açıklanması istenir.

İşçi işyerinin bulunduğu yerdeki adliyede yer alan arabuluculuk bürosuna başvurmalıdır. Büroya başvurma esnasında herhangi bir ücret ödemesi gerekmemektedir. İşçinin başvurusu üzerine arabuluculuk bürosu, bir arabulucu görevlendirir. İşçi ile işverenin bir arabulucunun ismi üzerine anlaşıp bunu büroya bildirmeleri halinde bu arabulucu görevlendirilir. Görevlendirme üzerine arabulucu, taraflarla iletişime geçerek ilk toplantı tarihini, saatini ve yerini bildirerek toplantıya tarafları varsa avukatlarını davet eder.

Başvuru esnasında işçi, kendisine ve karşı tarafa ait bildiği her türlü iletişim bilgisini (adres, telefon numarası, e-posta gibi) arabuluculuk bürosuna vermelidir. Bu bilgiler yeterli gelmediğinde arabulucu kendi imkânları ile de araştırma yaparak taraflara ulaşmaya çalışabilir. Ancak yeterli ve doğru iletişim bilgisinin bilinmesi konunun daha kolay ve hızlı çözülebilmesini sağlayabilir.

Muhasebe Büronuzu ve Ekibinizi Tek Panelden Yönetin

Hemen Tıklayın

Arabulucu görevlendirildikten sonra 3 hafta içinde uyuşmazlık konusunu sonuçlandırmalıdır. Ancak zorunlu hallerde 1 hafta daha bu süreyi uzatabilir. Böylece en fazla 1 ay için olumlu veya olumsuz olarak işçinin başvurusu sonuçlandırılır.

Tarafların tamamen anlaşmaları, kısmen anlaşmaları veya anlaşamamaları tutanağa bağlanır. Tamamen veya kısmen anlaşma durumunda arabuluculuk ücreti taraflar tarafından eşit miktarda ödenir (Toplantıda taraflar aksi yönde karar almadıkça).

Arabulucunun, taraflara ulaşılamaması, taraflar katılmadığı için görüşme yapılamaması hallerinde de arabuluculuk faaliyeti sona erdirilir.

Taraflardan birinin (işçi veya işveren) geçerli bir mazeret göstermeksizin ilk toplantıya katılmaması tutanakta belirtilir ve bu taraf daha sonra iş mahkemesinde görülen davada kısmen veya tamamen haklı çıksa bile yargılama giderinin tamamından sorumlu tutulur. Ayrıca bu taraf lehine vekâlet ücretine hükmedilmez.

Her iki tarafta ilk toplantıya katılmaz ise açılacak davalarda tarafların yaptıkları yargılama giderleri kendi üzerlerinde bırakılır.

İşe İade Talebinde Arabulucuya Başvurma

4857 sayılı İş Kanunu’nun 20. maddesine göre İş sözleşmesi feshedilen işçi, fesih bildiriminde sebep gösterilmediği veya gösterilen sebebin geçerli bir sebep olmadığı iddiası ile fesih bildiriminin tebliği tarihinden itibaren bir ay içinde işe iade talebiyle, İş Mahkemeleri Kanunu hükümleri uyarınca arabulucuya başvurmak zorundadır. Arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamaması hâlinde, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren, iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılabilir. Taraflar anlaşırlarsa uyuşmazlık aynı sürede iş mahkemesi yerine özel hakeme de götürülebilir. Arabulucuya başvurmaksızın doğrudan dava açılması sebebiyle davanın usulden reddi hâlinde ret kararı taraflara resen tebliğ edilir. Kesinleşen ret kararının da resen tebliğinden itibaren iki hafta içinde arabulucuya başvurulabilir.

Kanun’a göre işe iade talebinde bulunan işçi, iş akdinin feshinin kendisine tebliğinden itibaren 1 ay içerisinde arabulucuya başvurmalıdır. Anlaşılamazsa arabulucu tarafında düzenlenen son tutanağın tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde iş mahkemesine dava açmalıdır. Arabulucuya başvurmadan dava açan veya kanunda belirtilen süreleri geçiren işçinin iş mahkemesince davası reddedilecektir.

İşe iade konusunda arabulucuya başvurulması ve tarafların anlaşmaları halinde düzenlenen son tutanakta,

– İşe başlatma tarihinin,

– Ücret ve diğer hakların parasal miktarının,

– İşçinin işe başlatılmaması durumunda ödenecek tazminatın parasal miktarının,

belirtilmesi zorunludur. Aksi takdirde anlaşma sağlanamamış sayılır ve son tutanak buna göre düzenlenir.

İşçinin kararlaştırılan tarihte işe başlamaması hâlinde fesih geçerli hâle gelir ve işveren sadece bunun hukuki sonuçları ile sorumlu olur. (4857 sayılı Kanun m.21/7)

Arabulucuya Başvurunun Zorunlu Olmadığı Hususlar

7036 sayılı Kanun’un 3. maddesinin üçüncü fıkrasına göre iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davaları hakkında 1. fıkra hükmü uygulanmaz.

Muhasebe Büronuzu ve Ekibinizi Tek Panelden Yönetin

Hemen Tıklayın

Burada iş kazası ve meslek hastalığına uğrama iddiası ile işçinin işverenden talepleri, iş kazası ve meslek hastalığının tespiti gibi konular için mahkemeye gitmeden önce arabulucuya başvuru şartı konulmamıştır. Ancak işçi yine de isteği halinde arabulucuya başvurabilir. Bunun önünde herhangi bir yasal engel bulunmamaktadır.

Sonuç

İşçi-işveren uyuşmazlıklarında 01.01.2018 tarihinden itibaren dava açmadan önce arabulucuya başvurma şartı uygulanmaktadır.

İşçilerin çekincelerinden biri arabulucuya başvurmanın ücretli olduğunun düşünülmesidir. Arabulucuya başvurmak ücretsizdir. Arabulucu bu süreçte taraflardan herhangi birinden ücret isteyemez. Tarafların anlaşamamaları üzerine arabulucunun ücreti Adalet Bakanlığı tarafından ödenir. Taraflar anlaşırlarsa anlaşılan parasal miktar üzerinden eşit şekilde arabulucunun ücreti ödenir.

Arabulucuya başvurmak için ücret ve tazminat alacaklarında zamanaşımı süresi 5 yıldır. 5 yıllık süreiçerisinde işçi alacağı olduğunu iddia ettiği her türlü ücret ve tazminat için arabulucuya başvurabilir.

İşe iade taleplerinde ise yukarıda da belirtildiği gibi arabulucuya başvurma süre iş sözleşmesinin feshinin işçiye bildiriminden itibaren 1 aydır.

Arabulucunun toplantı davetine icabet etmek gerekir. Aksi halde olayın mahkeme safhasına taşınması durumunda arabulucunun ilk toplantı davetine katılmayan taraf mahkeme tarafından haklı bulunsa bile tüm yargılama giderinden sorumlu tutulacak ve lehine vekâlet ücretine hükmedilmeyecektir. Özellikle işverenler açısından arabulucunun ilk toplantı davetine icabet etmemek, işçinin mahkemeye başvurma ihtimalini arttıracak, bunun yanında mahkeme masraflarını tamamen işverenlerin yüklenmesine sebep olacaktır.

Kaynakça

-7036 İş Mahkemeleri Kanunu

– 4857 sayılı İş Kanunu

– Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Uygulama Yönetmeliği

___________________________________

Bu yazıda belirtilen görüşler yazarın kendi görüşleri olup hiçbir Kurum ve Kuruluş ile bağdaştırılamaz.

———-o———-

Muhasebeciler.com.tr - Lokasyona Göre Muhasebe Bürolarını Listeleyin © 2021